Nachtvoeding afbouwen bij je baby: wanneer kan dat

De meeste baby's kunnen vanaf ongeveer 6 maanden nachtvoeding gaan afbouwen, mits ze rond de 7 tot 8 kilo wegen, gezond zijn en overdag genoeg binnenkrijgen. Er is geen vaste leeftijd die voor ieder kind geldt. Sommige baby's hebben tot hun eerste verjaardag nog een voeding in de nacht nodig, andere slapen al vanaf 4 maanden zonder door. Wat telt is niet alleen de leeftijd, maar ook gewicht, ontwikkeling en of de voeding nog echt honger stilt of vooral gewoonte en troost is geworden.

Vanaf welke leeftijd kun je nachtvoeding afbouwen?

Rond 4 tot 6 maanden hebben veel baby's fysiek de capaciteit om een langere periode zonder voeding te overbruggen. Hun maag is groter, ze eten overdag vaak al steviger porties, en sommige zijn gestart met vaste voeding. Toch is dit een gemiddelde, geen regel. Een baby die te vroeg geboren is, minder dan 7 kilo weegt of nog niet stevig eet overdag, heeft vaak nog wat langer een nachtvoeding nodig. Ook baby's met reflux of een groeispurt kunnen tijdelijk weer meer 's nachts willen drinken, ook als ze eerder al doorsliepen.

Een vuistregel die veel gebruikt wordt: vanaf 6 kilo kan een baby fysiek gezien een langere periode zonder voeding, vanaf 7 tot 8 kilo lukt dat bij de meeste baby's ook echt zonder dat ze overdag minder gaan eten. Overleg bij twijfel altijd met het consultatiebureau, zeker als je baby minder dan 6 kilo weegt of niet goed groeit.

Hoe weet je of je baby nachtvoeding nog nodig heeft?

Niet elke nachtelijke voeding is nog een 'echte' voeding. Een baby die 's nachts drinkt kan honger hebben, maar kan ook drinken om in slaap te vallen, uit gewoonte, of omdat hij overprikkeld of onrustig is. Dat onderscheid is lastig te maken om drie uur 's nachts, maar er zijn wel aanwijzingen.

• Je baby drinkt de fles of borst leeg en valt daarna diep in slaap: waarschijnlijk nog honger.
• Je baby neemt een paar slokjes, valt in slaap aan de borst of fles, en wordt binnen een uur weer wakker: vaker een slaapassociatie dan honger.
• Overdag eet je baby minder dan normaal en 's nachts juist meer: kan wijzen op een omgekeerd ritme waarbij de nachtvoeding overdag eten vervangt.
• Je baby wordt wakker op steeds dezelfde tijden, ongeacht wanneer hij voor het laatst gedronken heeft: dat wijst eerder op een gewoonte dan op honger.

Twijfel je hierover, dan geeft de slaapcheck met vijf vragen een indruk van wat er bij jouw situatie speelt. Ook de gids voeding en slaap gaat dieper in op het verschil tussen honger en slaapassociatie.

Hoe bouw je nachtvoeding stap voor stap af?

Afbouwen werkt het beste geleidelijk. Abrupt stoppen kan onrust geven, bij je baby en bij je eigen lichaam als je borstvoeding geeft. De meest gebruikte aanpak is de hoeveelheid of duur per nachtvoeding elke paar dagen iets te verminderen, zodat je baby en je lichaam wennen aan minder.

Bij flesvoeding

1. Verminder de hoeveelheid met 15 tot 30 ml per nacht, elke 2 tot 3 dagen.
2. Houd dit tempo aan tot je op 30 tot 60 ml zit, en stop dan helemaal met die voeding.
3. Compenseer overdag: bied iets vaker of iets meer aan bij de laatste voeding voor het slapen.
4. Verschuif waar mogelijk de laatste voeding voor het slapen iets later, zodat de nacht korter wordt overbrugd.

Bij borstvoeding

1. Verkort de duur van de voeding met een paar minuten per nacht, verspreid over een week.
2. Laat je partner soms het slapen begeleiden na een nachtelijke huilbui, zodat drinken niet meteen de enige troost is.
3. Bouw rustig af om stuwing of pijnlijke borsten te voorkomen, vooral als je nog volledig borstvoeding geeft.

Een veelgestelde vervolgvraag is of een droomvoeding vlak voor je eigen bedtijd helpt om de nacht te overbruggen. Dat werkt bij sommige baby's, bij andere maakt het weinig verschil of verstoort het juist het ritme. In dit artikel over droomvoeding lees je wanneer het wel en niet zinvol is.

Hoeveel nachtvoedingen zijn normaal per leeftijd?

Onderstaande tabel geeft een grove richting. Het is een gemiddelde, geen doel om naartoe te werken. Sommige baby's zitten er ruim boven of onder zonder dat er iets mis is.

Deze cijfers zeggen niets over hoe goed je baby overdag slaapt of hoe zijn ritme eruitziet. Kijk je liever naar het totale dagritme, dan geeft de tabel met wakkertijden per leeftijd een aanvullend beeld, net als een voorbeeld slaapschema per leeftijd.

Wat als je baby wakker blijft ondanks minder voeding?

Dit gebeurt vaker dan je zou denken en betekent niet dat het afbouwen mislukt. Vaak zit het wakker worden dan niet meer in honger, maar in de gewoonte om bij het drinken in slaap te vallen. Je baby heeft dan geleerd dat wakker worden gevolgd wordt door voeding en nabijheid, en dat patroon verandert niet vanzelf zodra de voeding wegvalt. In dit artikel over slaapassociaties lees je hoe je dat onderscheid maakt en wat je kunt aanpassen zonder je kind te laten huilen.

Wat je vandaag kunt doen: houd een paar nachten bij hoe laat je baby wakker wordt, hoeveel hij drinkt en hoe snel hij weer slaapt. Dat overzicht laat vaak al zien of het om honger gaat of om een vaste tijd waarop hij wakker wordt, ongeacht wat je aanbiedt. Ook tandjes, een sprong in de ontwikkeling of een verstoorde dag kunnen tijdelijk voor meer nachtelijk wakker worden zorgen, los van voeding. De gids de nacht gaat dieper in op wat er 's nachts allemaal meespeelt buiten voeding om.

Wanneer je erover praat met het consultatiebureau

Neem contact op met het consultatiebureau of de huisarts als je baby onder de 6 kilo weegt en je toch wilt afbouwen, als de groei achterblijft, als je baby overdag duidelijk minder drinkt of eet dan voorheen, of als het afbouwen gepaard gaat met veel huilen dat niet overgaat. Ook bij twijfel over voldoende gewichtstoename is dit het moment om te overleggen, in plaats van zelf verder af te bouwen. Zij kunnen de groeicurve bekijken en meedenken over een tempo dat bij jouw kind past.