Baby slaapt slecht door tandjes en dit helpt

Tandjes kunnen inderdaad voor slechte nachten zorgen. Vooral de dagen vlak voordat een tandje echt doorbreekt, is het tandvlees geïrriteerd en gevoelig, en dat voelt een baby juist 's nachts sterker omdat er dan minder afleiding is. De meeste ouders merken dat hun kind vaker wakker wordt, moeilijker weer in slaap valt en overdag ook prikkelbaarder is. Meestal gaat het om een periode van enkele dagen tot ruim een week per tandje, en daarna knapt de nachtrust vaak weer op.

Hoe weet je of het echt de tandjes zijn?

Dit is de vraag waar je 's nachts het meest mee zit: is dit tandjes, of is er iets anders aan de hand. Er is geen harde test, maar een paar signalen komen bij tandjes vaker voor dan bij andere oorzaken van onrustige nachten.

Signalen die vaak bij tandjes horen

• Meer kwijlen dan normaal, soms zo veel dat de kleding nat wordt
• Op alles bijten of kauwen, ook op je vinger of de rand van het bedje
• Rode, gezwollen plek op het tandvlees, soms met een lichte verhoging
• Iets warmere wangen, zonder dat er sprake is van echte koorts
• Minder eetlust, vooral bij vast voedsel
• Onrust die per dag wisselt in plaats van constant erger wordt

Wat het waarschijnlijk niet is

Hoge koorts, diarree die dagenlang aanhoudt, of een baby die duidelijk ziek aanvoelt, hoort niet bij tandjes. Dat wordt vaak wel aan tandjes toegeschreven, maar de meeste kinderartsen zien dat als een ander signaal dat om aandacht vraagt. Twijfel je, overleg dan met de huisarts of het consultatiebureau in plaats van het aan tandjes toe te schrijven. Ook een slaapregressie kan sterk lijken op tandjes: rond acht maanden bijvoorbeeld vallen een sprong in de ontwikkeling en het doorkomen van tandjes vaak samen, en dan is moeilijk te zeggen wat precies de oorzaak is. Meer hierover lees je in de gids over sprongen en regressies en in het artikel over de slaapregressie van 8 maanden.

Waarom lijkt het 's nachts altijd erger?

Overdag is een baby afgeleid door geluid, beweging en aandacht. Zodra het stil wordt en het lichaam zich klaarmaakt voor slaap, valt die afleiding weg en wordt de pijn in het tandvlees beter voelbaar. Daarnaast ligt een baby in bed vaak plat, en dat kan de druk in het hoofd en het tandvlees net iets anders verdelen dan rechtop zitten. Het resultaat is dat een kind dat overdag redelijk vrolijk speelt, 's nachts wel drie of vier keer wakker wordt en moeilijk weer in slaap komt. Dat wisselende beeld tussen dag en nacht is op zichzelf al een aanwijzing dat het om tandjes kan gaan.

Wat kun je vandaag doen?

Overdag

• Geef iets kouds om op te bijten, zoals een gekoelde bijtring of een schone, koude washand
• Masseer voorzichtig met een schone vinger over het tandvlees, veel babys vinden lichte druk prettig
• Houd de rest van het dagritme zo gewoon mogelijk, ook als je baby wat sneller moe lijkt. Kijk in de tabel met wakkertijden of een dutje eerder wat rust kan geven
• Overleg met de huisarts of het consultatiebureau over pijnstilling als je baby duidelijk veel pijn heeft, en gebruik nooit iets zonder dat advies

's Nachts

Ga niet meteen alle regels overboord zetten. Een consequente aanpak helpt juist wanneer een kind al pijn heeft, omdat herkenning en voorspelbaarheid rust geven. Leg je baby nog steeds op de rug, op een stevig matras, in een leeg bedje zonder kussens, dekbedden of knuffels. Als je baby wakker wordt van pijn, is troosten en even bij hem blijven prima; dat is geen verwennen en geen slechte gewoonte die je aanleert, het is een reactie op een reëel ongemak. Je hoeft je kind nooit te laten huilen om dit door te komen. Wil je weten of de onrust bij jouw kind past bij tandjes of bij iets in het ritme, dan geeft de slaapcheck met vijf vragen een gerichte analyse.

Hoe lang duurt zo'n periode gemiddeld?

Tandjes komen niet allemaal op hetzelfde moment en niet bij elk kind in dezelfde volgorde. De onderstaande tabel geeft een grove richting, maar de spreiding tussen kinderen is groot.

Duurt de onrust bij jouw kind al weken zonder duidelijk zichtbaar tandje, dan is het de moeite waard om breder te kijken. Een verstoord dagritme, te korte of te lange dutjes, of een net gepasseerde ontwikkelingsfase kunnen ook maandenlang voor wisselende nachten zorgen. De gids over de nacht en het voorbeeldschema per leeftijd helpen om te zien of het ritme zelf nog past bij de leeftijd van je kind.

Kan het ook aan iets anders liggen dan tandjes?

Ja, en dat is precies waarom het soms zo verwarrend is. Een oorontsteking, verstopte neus, groeispurt of gewoon een periode waarin je baby toe is aan een aanpassing van het slaapschema geven vaak vergelijkbare signalen: vaker wakker, moeilijker in slaap. Kijk daarom niet alleen naar het slapen zelf, maar ook naar eten, stemming overdag en of er koorts is. Twijfel je tussen tandjes en een oorontsteking, dan is dat altijd een reden om even te bellen met de huisarts, ook al is het geen spoedgeval. Voor praktische situaties waarin meerdere dingen door elkaar lopen, zoals een verkoudheid samen met tandjes, is de gids over praktische situaties een goed startpunt.

Wanneer je erover praat met het consultatiebureau

Neem contact op met het consultatiebureau of de huisarts als de onrust langer dan twee weken aanhoudt zonder dat er een tandje doorkomt, als je baby koorts heeft boven de 38 graden, flink minder drinkt, of duidelijk ziek overkomt in plaats van alleen prikkelbaar. Ook als je zelf het gevoel hebt dat er meer speelt dan alleen tandjes, is dat gevoel genoeg reden om te bellen. Je hoeft niet te wachten tot je zeker weet wat er aan de hand is, dat uitzoeken is precies waar zij voor zijn.